Historia

„Repatriacja i deportacja” – książka podejmująca próbę odpowiedzi na pytanie, czy przesiedlenie 482 tys. Ukraińców z Polski do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w latach 1944-1946 było jedną z wielu repatriacji przeprowadzonych w konsekwencji zmian granic powojennej Europy czy też klasyczną deportacją, stanowiącą nieodłączny element stalinowskiej polityki narodowościowej. 144 dokumenty Wojska Polskiego, Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz komisji przesiedleńczych, przedstawiają kulisy przygotowań i przebieg akcji w pierwszym jej etapie, w latach 1944- 1945, którą ówczesna komunistyczna propaganda nazywała repatriacją, ewakuacją lub dobrowolnym przesiedleniem. Mit dobrowolności, gwarantowanej układem z 9 września 1944 r., obowiązywał przez wiele lat w oficjalnej polskiej i radzieckiej historiografii. Przesiedlenie Ukraińców z Polski do USRR przedstawiano jako upragniony powrót-repatriację do Ojczyzny – radzieckiej Ukrainy. Dzisiaj, w miarę poznawania kolejnych dokumentów publikowania wspomnień przesiedleńców, repatriacja zaczyna się jawić jako zalegalizowana forma przymusowych wysiedleń, przybierających często postać brutalnej deportacji.